Được chế tác hoàn toàn từ đá xanh nguyên khối Ninh Bình với kết cấu tứ trụ vững chãi, công trình cổng làng thôn Đông không chỉ đánh dấu ranh giới địa lý mà còn là biểu tượng của sự hưng thịnh, trường tồn và bề dày văn hóa truyền thống của vùng đất địa linh nhân kiệt.
1. Ý nghĩa kiến trúc và biểu tượng của cổng tứ trụ
Trong kiến trúc truyền thống làng quê Việt Nam, kết cấu tứ trụ gồm 4 cột đứng (2 cột chính giữa cao lớn hơn và 2 cột phụ hai bên) tạo thành 3 lối đi thông thoáng (lối chính giữa dành cho xe cộ, lễ hội và hai lối bên dành cho người đi bộ).
-
Cổng tứ trụ không dùng mái che kín mà vươn thẳng lên trời cao, đón nhận linh khí của đất trời, mang lại sự hanh thông, may mắn cho toàn thể dân thôn.
-
Đóng vai trò như “tấm bình phong” trấn giữ tà khí, bảo vệ sự bình an và trù phú cho mọi mái nhà trong làng.
2. Chi tiết điêu khắc và hoa văn nghệ thuật
-
Hai cột chính: Đỉnh cột được chạm khắc đôi Phượng Hoàng xòe cánh chụm đuôi (hình tượng trái dành), ngụ ý thu hút vượng khí và điềm lành. Thân cột chính khắc đôi câu đối bằng chữ Hán/Nôm thể hiện truyền thống hiếu học, rạng danh tổ tiên của dân thôn.
-
Hai cột phụ: Đỉnh cột được đặt tượng Nghê đá phong thủy uy nghiêm canh gác, xua đuổi tà khí và trấn trạch bình an.
-
Thân cột & Chân tảng:
-
Bốn mặt thân cột chạm khắc các họa tiết cổ kính như Tứ quý (Tùng – Cúc – Trúc – Mai) hoặc họa tiết rồng mây cuộn sóng tinh xảo.
-
Phần chân đế sử dụng tảng đá hoa sen bồng bềnh, tượng trưng cho sự thuần khiết, thanh tịnh và vững chãi trước thời gian.
-
3. Thông số kỹ thuật công trình
-
Chất liệu: Đá xanh đen tự nhiên nguyên khối khai thác tại mỏ đá Thanh Hóa/Ninh Bình, có độ bền cơ học cao, chịu mưa nắng hàng trăm năm không nứt nẻ.
-
Kích thước lòng đường chính: Rộng 3,8m – cao tĩnh không 4,5m (thuận tiện cho các phương tiện cứu hỏa, xe tải nông sản và kiệu lễ hội ra vào).
-
Kích thước cổng phụ: Rộng 1,2m mỗi bên.
-
Phương pháp lắp dựng: Ghép nối bằng mộng đá truyền thống kết hợp keo chuyên dụng và gia cố lõi thép chống rung chấn.
4. Đánh giá từ đại diện dân làng
Công trình hoàn thành đúng tiến độ trước dịp hội làng đầu xuân, nhận được sự đồng thuận và khen ngợi của các bậc cao niên cùng bà con nhân dân. Cổng tứ trụ sừng sững nơi đầu làng vừa là điểm nhấn cảnh quan hiện đại của phong trào xây dựng nông thôn mới, vừa lưu giữ trọn vẹn nét đẹp văn hóa ngàn đời của tiền nhân.
